Yeni araştırmalar, kontamine mahsullerin kanatlı çiftliklerine yılda 150 bin sterlinden fazlaya mal olduğunu ve çevreye zarar verdiğini gösteriyor.

Queen's University Belfast tarafından yürütülen türünün ilk örneği bir çalışma, çiftliklerdeki kontamine mahsullerin kanatlı kuruluşlarına yılda 150.000 £ 'dan fazla zarara mal olabileceğini ortaya koyuyor.

Environmental Impact Assessment Review dergisinde yayınlanan çığır açan çalışma, mikotoksinlerin gıda kontaminasyonu nedeniyle küresel kanatlı endüstrisinin çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliği üzerinde nasıl zararlı bir etkiye sahip olabileceğini gösteriyor. Mikotoksinler, hayvanların tükettiği gıdaları sıklıkla kirleten belirli küfler tarafından üretilen doğal olarak oluşan bir grup kimyasaldır. 

Kanatlı hayvan üretimi, kanatlı eti ve yumurtalarına olan talebin artması nedeniyle dünya çapında en hızlı büyüyen hayvancılık endüstrilerinden biri olduğundan, bu kimyasalların hayvan yemlerinde bulunması, dünya çapındaki hayvancılık çiftçileri için önemli bir zorluk teşkil etmektedir. Mikotoksinler,  kârlılığı önemli ölçüde azaltarak, gıda israfına; ayrıca gıda üretiminde azalmaya neden olarak kanatlı yemi verimliliğinde %10'a varan bir azalmaya neden olabilirler.

Belfast Queen's Üniversitesi Biyolojik Bilimler Okulu ve Küresel Gıda Güvenliği Enstitüsü'nden Profesör Chris Elliott bu konuda şunları söylüyor: "Mikotoksinlerin hayvan sağlığı üzerindeki etkileri kapsamlı bir şekilde incelenirken, birleşik ekonomik ve çevresel etkilerini ölçen kapsamlı araştırmalar sınırlı kalmaktadır.

Bu çalışma, dünya çapında yaygın bir sorun olan mikotoksin ile kontamine yemler kullanılarak özellikle et tüketimi için tavukların yetiştirilmesinin potansiyel ekonomik ve çevresel sonuçlarını değerlendirerek önemli bir araştırma boşluğunu ele alması nedeniyle son derece önemlidir.

Queen'in araştırmacıları, BOKU Üniversitesi'nden çok uluslu bir ekip, Avusturya Gıda Yeterlilik Merkezi FFoQSI ve dsm-firmenich Hayvan Beslenmesi ve Sağlığı ile işbirliği içinde, çok düşük mikotoksin seviyelerinin bile kanatlı  üretiminin karbon ayak izini %8'den fazla artırabileceğini gösteriyor.

Queen's Biyolojik Bilimler Okulu ve Küresel Gıda Güvenliği Enstitüsü'nden Profesör Rudi Krska ve ortak yazar olan BOKU şunları ekledi: "Bu çalışma büyük bir etkiye sahip olacak ve muhtemelen tarım-gıda endüstrisinin yemlerdeki düşük seviyeli mikotoksin kontaminasyonunu nasıl göreceği konusunda önemli değişiklikler yaratacaktır.

DSM-firmenich Hayvan Besleme ve Sağlığı Küresel Ar-Ge Merkezleri Başkanı ve ortak yazar Dr. Gerd Schatzmayr şunları söyledi: "İklim dalgalanmalarının ve küresel ticaret aksaklıklarının kümes hayvanı üretimini giderek daha fazla zorladığı bir çağda, ekonomik riskler her zamankinden daha yüksek. Bu, güvenli, bilim destekli mikotoksin azaltma stratejilerine olan kritik ihtiyacın altını çizmektedir. Etkili ve tutarlı mikotoksin risk yönetimi sadece hayvan sağlığını ve refahını desteklemekle kalmaz, aynı zamanda çiftlik karlılığını, sürdürülebilirliğini ve gıda güvenliğini de güçlendirir."

 

 

 

 

 

Tavuk üretimi, dünya genelinde hızla artan et ihtiyacını karşılayan temel sektörlerden biridir. Ancak bu üretimin sürdürülebilirliği, sadece verimlilik değil, aynı zamanda çevreye olan etkiler açısından da sorgulanmaktadır. Bu çalışmada, yemlerde bulunan mikotoksinlerin – yani bazı mantar türleri tarafından üretilen zararlı maddelerin – broiler (etlik piliç) tavuk üretimi üzerindeki ekonomik ve çevresel etkileri incelenmiştir.

Araştırma Yeri ve Zamanı (Ek Bilgi):

• Yer:
  Araştırma modeli, Benelüks bölgesinde (özellikle Hollanda) bulunan tipik bir broiler (etlik piliç) çiftliği üzerinden oluşturulmuştur. Kullanılan veriler ve denemeler ise Avrupa'da yürütülen broiler besleme deneylerinden elde edilmiştir.

• Zaman:
  Sistematik literatür taraması Haziran 2022'de yapılmış, Haziran 2024'te güncellenmiştir.
  Araştırma makalesi ise 9 Mart 2025’te gönderilmiş, 12 Mayıs 2025’te kabul edilmiş ve 22 Mayıs 2025’te yayımlanmıştır.

Çalışmanın Amacı ve Yöntemi:
Araştırmacılar, Avrupa’da yaygın olarak yetiştirilen broiler tavuklarını model olarak almış ve hem literatür analizi (meta-analiz) hem de yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) yöntemlerini kullanarak mikotoksinlerin etkisini detaylı şekilde incelemiştir. İki farklı senaryo karşılaştırılmıştır:

1. Mikotoksin içermeyen yemle beslenen tavuklar

2. Avrupa Birliği’nin izin verdiği sınırlar dahilinde mikotoksin içeren yemle beslenen tavuklar.

Bulgular:
Mikotoksin içeren yemle beslenen tavukların yem dönüşüm verimliliği %10.8 oranında düşmüştür. Bu durum, yıllık bazda 100.000 tavukluk bir çiftlikte yaklaşık 400 ton daha fazla yem tüketimine ve yaklaşık 215.000 Euro ilave maliyete neden olmaktadır.

Çevresel açıdan ise mikotoksinli yemler, karbon ayak izinde %8.5, azot ve fosfor salınımlarında ise %14’e varan artışlara yol açmıştır. Bu, hem hava kirliliğini hem de su kaynaklarındaki kirlenmeyi artırmaktadır. Ayrıca, enerji tüketimi, arazi kullanımı ve insan sağlığı üzerindeki etkiler de belirgin şekilde artmıştır.

Sonuç ve Öneriler:
Bu çalışma, yem güvenliğinin sadece hayvan sağlığı değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik açısından da kritik olduğunu göstermektedir. Mikotoksin seviyeleri mevcut yasal sınırlar içinde olsa dahi, hayvan performansını olumsuz etkileyip çevresel zararları artırabilmektedir.
Bunun önüne geçmek için yem hammaddelerinin daha dikkatli seçilmesi, erken tespit teknolojileri, yem detoksifikasyon yöntemleri ve bölgesel üretim modellerine geçiş önerilmektedir. Ayrıca, mevcut mikotoksin düzenlemelerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği de vurgulanmaktadır.

Son Söz:
Hayvan yemlerinde mikotoksin kontrolü, sadece daha sağlıklı hayvanlar değil, aynı zamanda daha temiz bir çevre ve daha ekonomik üretim sistemleri anlamına gelmektedir. Bu bağlamda yapılan yatırımlar, uzun vadede hem üreticiye hem de topluma büyük faydalar sağlayacaktır.

 

Makalenin orjinali ve tamamı için tıklayınız!